Nasreddin Hoca: Yorgan Gitti Kavga Bitti

Soğuk bir kış gecesi Nasreddin Hoca'nın uykusu sokaktan gelen gürültüyle bölünür. Hoca yorganına sarınıp aşağı iner, ama işler hiç beklediği gibi gitmez.

Akşehir'de kar yağdığı, rüzgârın camları tıkırdattığı bir kış gecesiydi. Hoca ile hanımı sobanın son közleri sönerken yataklarına girmişlerdi. Hoca kalın yorganını burnuna kadar çekti. Bu yorgan, hanımının bütün bir güz boyunca yün atıp diktiği, üstü çiçekli, kuş tüyü kadar hafif ama fırın kadar sıcak bir yorgandı. "Oh," dedi Hoca, "bu yorgan olmasa bu soğukta donardık."

"Sen onu gözün gibi koru Efendi," dedi hanımı gülümseyerek. "Bir daha böylesini kolay kolay dikemem."

Tam gözleri kapanıyordu ki sokaktan bir gürültü koptu. Bağıranlar, çağıranlar, ayak sesleri... Hanımı doğrulup kulak kesildi. "Efendi, dışarıda bir şeyler oluyor. Kavga ediyorlar galiba."

Hoca yataktan kalktı, pencereyi araladı. Sokakta birkaç delikanlı birbirine bağırıyor, kollarını sallıyordu. "Hey gençler!" diye seslendi Hoca. "Gece yarısı bu ne gürültü? Bütün mahalleyi uyandırdınız!"

Ama kimse dönüp bakmadı bile. Gürültü daha da arttı. Karşı evin penceresinde bir lamba yandı, ötekinde bir bebek ağlamaya başladı. Mahallenin köpekleri de havlayarak bu gürültüye katıldı.

"Ben aşağı inip şunları bir yatıştırayım," dedi Hoca.

"Bu soğukta mı?" dedi hanımı. "Üşürsün Efendi."

Hoca etrafına bakındı. Kaftanını giymeye, sarığını sarmaya vakit yoktu. Yataktaki yorganı kaptığı gibi omzuna attı, ona sıkıca sarındı ve merdivenlerden indi. Kapıyı açınca soğuk rüzgâr yüzüne bir tokat gibi çarptı. Ayakları karlara bata çıka yürüdü.

Sokağa çıkınca delikanlıların arasına girdi. "Yapmayın evlatlarım, etmeyin," dedi. "Komşu komşuya böyle bağırır mı? Gelin, ne derdiniz varsa oturup konuşalım."

Hoca öğüt verdikçe gençler daha çok itişip kakışıyor, Hoca'nın etrafında dönüp duruyordu. Bu itiş kakışın arasında Hoca'nın omzundaki yorgan kayıp yere düştü. Hoca eğilip alacağı sırada gençlerden biri yorganı kaptığı gibi koşmaya başladı. Ötekiler de onun arkasından!

Birkaç saniye içinde sokak bomboş kaldı. Ne bağıran vardı ne çağıran. Bir Hoca kalmıştı, bir de kar. Gecenin ayazı Hoca'nın iliklerine işledi. Dişleri birbirine vurarak bir sağa, bir sola baktı. Yorgandan iz yoktu.

"Hani nerede bu kavgacılar?" diye söylendi Hoca. "Bir dakika önce birbirlerini yiyorlardı, şimdi hepsi birden barışıp gitmiş!" Sonra omuzlarına baktı, yorganın yerinde yeller esiyordu. Hoca başını sallaya sallaya eve döndü. Hanımı kapıda bekliyordu. "Hoş geldin Efendi! Ne oldu, barıştırabildin mi? Kavga neymiş?"

Hoca titreyerek sobanın başına oturdu, ellerini ovuşturdu. Sonra hanımına dönüp içini çekti: "Sorma hanım. Meğer kavga bizim yorgan içinmiş. Yorgan gitti, kavga bitti."

Hanımı bir an ne diyeceğini bilemedi. Hoca'nın yüzündeki şaşkın ifadeye bakınca dayanamadı, gülmeye başladı. Hoca da üşüdüğünü unutup hanımına katıldı. Sobanın başında ikisi birden kahkahalarla güldüler.

Yeni kelimeler

yatıştırmak

Kızgın ya da telaşlı birini sakinleştirmek.

ayaz

Kışın açık havada çok soğuk, dondurucu hava.

kaftan

Eskiden giyilen, uzun ve önü açık bir üst giysi.

öğüt

Birine doğru yolu göstermek için söylenen söz, nasihat.

Masaldan sonra konuşalım

• Hoca neden yorganı omzuna alıp sokağa indi?
• Gençler gerçekten kavga mı ediyordu, yoksa başka bir dertleri mi vardı?
• Hoca'nın "Yorgan gitti, kavga bitti" sözü ne anlatıyor?
• Sen Hoca'nın yerinde olsaydın o gece ne yapardın?

Masal hakkında

"Yorgan gitti, kavga bitti" fıkrası Nasreddin Hoca'nın en tanınan fıkralarındandır; Akşehir Belediyesi'nin yayımladığı Hoca fıkraları derlemesinde de yer alır. Fıkradaki söz, bir anlaşmazlığın sebebi ortadan kalkınca tartışmanın da sona erdiğini anlatmak için kullanılan bir deyim olarak dilimize yerleşmiştir. Fıkra farklı ayrıntılarla anlatılsa da özü hep aynıdır.

Hoca'nın kılık kıyafete bakanlara verdiği dersi de Ye Kürküm Ye fıkrasında okuyabilirsiniz.