Ye Kürküm Ye (Nasreddin Hoca Hikâyesi)

Nasreddin Hoca bir gün köyde verilen büyük bir yemeğe, tarladan geldiği gibi, eski giysileriyle gider. Bakalım ev sahibi onu nasıl karşılayacak?

Bir sonbahar günüydü. Nasreddin Hoca sabahtan beri bağda çalışmış, üzüm sepetlerini taşımaktan yorulmuştu. Cübbesinin etekleri tozlanmış, sarığı biraz yana kaymıştı. Eve dönerken köyün en zengin adamının konağından mis gibi yemek kokuları geldiğini fark etti.

Kapıda duran bir çocuk ona seslendi: "Hoca Efendi, bu akşam ağanın evinde büyük ziyafet var. Herkes davetli!"

Hoca'nın karnı zil çalıyordu. "Ne güzel," dedi, "üstümü değiştirmeye vaktim yok ama bir tas çorbaya hayır denmez." Ve tozlu giysileriyle içeri girdi.

Avluda ocaklar yanıyor, kocaman kazanlarda keşkek kaynıyordu. Aşçılar ter içinde koşturuyor, çocuklar kapının önünde misafirlerin atlarını seyrediyordu. Hoca ayakkabılarını çıkarıp düzgünce kenara koydu, cübbesinin tozunu elleriyle biraz silkeledi ve içeri adımını attı.

Konağın büyük odası ışıl ışıldı. Yerlere kırmızı kilimler serilmiş, sofraya bakır tepsiler dizilmişti. Tepsilerde buharı tüten çorbalar, pilavlar, kızarmış etler, baklavalar vardı. Misafirler en güzel kaftanlarını giymiş, sohbet edip gülüşüyordu.

Hoca selam verdi ama kimse dönüp bakmadı. Ev sahibi yanından geçti, başını bile sallamadı. Hizmetçiler tepsileri taşırken onu görmezden geldi. Hoca bir köşede bekledi, bekledi... Sonunda kapının yanındaki boş bir mindere ilişti. Oradan sofraya uzanmak bile mümkün değildi. Kimse ona "Buyur Hoca" demedi.

Sofradan kahkahalar yükseliyor, tabaklar bir elden ötekine geçiyordu. Hoca'nın önüne ise ne bir kaşık ne bir dilim ekmek geldi. Yanındaki adam bile ona sırtını dönmüş, başka biriyle sohbet ediyordu. Hoca derin bir nefes aldı, kendi kendine "Demek öyle," diye mırıldandı.

Hoca bir süre sessizce oturdu, sonra usulca kalkıp evine gitti. Sandığını açtı, içinden en değerli giysisini, yumuşacık kürkünü çıkardı. Yüzünü yıkadı, sarığını özenle sardı, kürkü sırtına geçirdi ve aynaya bakıp gülümsedi: "Şimdi bakalım."

Konağa geri döndüğünde her şey değişti. Kapıdaki hizmetçi koşarak geldi: "Hoş geldiniz efendim, buyurun!" Ev sahibi yerinden fırladı, Hoca'nın koluna girdi: "Efendim, şeref verdiniz! Lütfen başköşeye geçin." Misafirler kenara çekilip yer açtı. Hoca'yı sofranın en güzel yerine oturttular. Önüne en dolu çorba kâsesi, en sıcak pilav kondu.

"Buyurun, buyurun, afiyetle yiyin," dedi ev sahibi gülümseyerek.

Hoca kürkünün yenini tuttu, yavaşça çorba kâsesine doğru uzattı ve tatlı bir sesle konuştu: "Ye kürküm ye!"

Odadaki herkes şaşkınlıkla durdu. Kaşıklar havada kaldı. Ev sahibi kızardı bozardı: "Hoca Efendi, ne yapıyorsunuz? Kürk yemek yer mi hiç?"

Hoca sakin sakin cevap verdi: "Biraz önce bu kapıya eski giysilerimle geldim. Kimse yüzüme bakmadı, kimse bana yer göstermedi. Şimdi kürkümle geldim, beni başköşeye oturttunuz. Demek ki bu yemeğe davet edilen ben değilim, kürkümmüş. O hâlde bırakın da o yesin!"

Ev sahibi başını öne eğdi. Misafirler birbirine baktı. O akşam o sofrada oturan herkes, bir insanı giysisine göre karşılamanın ne kadar yanlış olduğunu bir kere daha düşündü.

Yeni kelimeler

kürk

Hayvan postundan yapılmış, kalın ve sıcak tutan pahalı palto.

ziyafet

Çok sayıda misafire verilen bol yemekli sofra.

başköşe

Bir odada ya da sofrada en saygın kişinin oturtulduğu yer.

yen

Giysinin kolu.

Masaldan sonra konuşalım

• Hoca eski giysileriyle geldiğinde neler hissetmiş olabilir?
• Ev sahibi neden ikinci gelişte Hoca'ya bu kadar ilgi gösterdi?
• Bir arkadaşını kıyafetine göre değerlendirmek doğru olur mu? Neden?
• Sen o sofrada olsaydın, Hoca ilk geldiğinde ne yapardın?

Masal hakkında

"Ye kürküm ye", Nasreddin Hoca fıkralarının en çok bilinenlerinden biridir. Fıkradaki söz zamanla deyimleşmiştir; bugün insanlara kılık kıyafetine ya da zenginliğine göre değer verildiğini anlatmak için "ye kürküm ye" denir. Farklı anlatımlarda yemeğin bir düğün, bir ziyafet ya da bir davet olduğu söylenir ama fıkranın sonu hep aynıdır.

Nasreddin Hoca'nın genellikle 13. yüzyılda yaşadığı kabul edilir. Rivayete göre Sivrihisar'a bağlı Hortu köyünde doğmuş, hayatının büyük bölümünü Akşehir'de geçirmiştir. Hoca'nın başka bir hazırcevaplığını Kazan Doğurdu fıkrasında okuyabilirsiniz.