Keloğlan ile Padişahın Kızı Masalı

Padişahın en küçük kızı, eş seçmek için attığı elmayı herkesi şaşırtarak Keloğlan'a atar. Bu Anadolu masalında Keloğlan, kendisini küçümseyen padişaha aklının değerini zor bir bilmeceyle gösterir.

Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş; bir de bakmış ki masal başlamış. Vaktiyle bir ülkede üç kızı olan bir padişah yaşarmış. Kızları evlenecek yaşa gelince padişah eski bir geleneği hatırlamış. Ülkenin bütün delikanlıları sarayın önünden geçecek, kızlar da pencereden beğendikleri kişiye birer altın elma atacakmış. Elma kime değerse, o kızın eşi olacakmış.

O gün saray meydanı hıncahınç dolmuş. Vezirin oğlu sırma işlemeli kaftanıyla, kadının oğlu süslü atıyla geçmiş. En büyük kız elmasını vezirin oğluna, ortanca kız da kadının oğluna atmış. Herkes alkışlamış.

Keloğlan o sabah meydana gelmeyi hiç düşünmüyormuş. Anası onu dürtmüş: "Git oğul, sen de bir seyret. Ne de olsa padişahın kızları evleniyor, böyle bir gün bir daha gelmez." Keloğlan da anasını kırmamış, en temiz gömleğini giyip meydana inmiş. Kalabalıkta kimse ona yer vermemiş, o da en arkada, bir çeşmenin kenarında durmuş.

Sıra en küçük kıza gelmiş. Kalabalığın en arkasında Keloğlan da varmış. Anasının ördüğü yünden bir külah giymiş, merakla izliyormuş. Küçük kız onu daha önce bir kez görmüş: pazarda devrilen yaşlı bir kadının sepetini toplayıp onu evine kadar götürmüş. O günden beri Keloğlan'ın iyiliği aklından çıkmamış.

Küçük kız elmasını atmış, elma gelip Keloğlan'ın göğsüne çarpmış. Meydanda bir uğultu kopmuş. Padişah kaşlarını çatmış: "Yanlış oldu! Bir daha atsın!" Kız bir kez daha atmış, elma yine Keloğlan'a gelmiş. Üçüncüde de aynısı olmuş.

Padişah çok öfkelenmiş. "Madem kızım onu seçti, öyle olsun. Ama sarayda kalamazlar. Gitsin, Keloğlan'ın kulübesinde yaşasın!"

Küçük kız hiç üzülmemiş. Başını dik tutarak Keloğlan'ın yanına gitmiş. Keloğlan'ın anası onu kapıda gözyaşlarıyla karşılamış. "Kızım, bizim evimiz küçük ama gönlümüz büyük. Hoş geldin."

Üçü birlikte yaşamaya başlamışlar. Keloğlan tarlada çalışmış, kız ile kaynanası halı dokumuş. Akşamları ocak başında hep birlikte gülmüşler. Sarayda olmasalar da çok mutluymuşlar.

Padişahın küçük kızı halı dokumayı kaynanasından öğrenmiş, kaynanası da ondan saray masallarını dinlemiş. Keloğlan akşamları tarladan dönünce kapıda onu iki gülen yüz karşılarmış. Bazen kız pencereden saraya bakıp babasını özlermiş. Keloğlan bunu fark eder, "Bir gün baban seni yine kucaklayacak, göreceksin," dermiş.

Gel zaman git zaman, komşu ülkenin padişahı bir elçi göndermiş. Elçinin elinde bir değnek, arkasında da birbirinin tıpatıp aynısı iki kısrak varmış. Elçi bir mektup okumuş: "Bu değneğin hangi ucu köktü, hangi ucu daldı? Bu iki kısraktan hangisi ana, hangisi yavru? Bilemezseniz ülkeniz bize vergi ödeyecek."

Padişah vezirlerini, kadılarını, bütün bilginlerini toplamış. Değneği evirip çevirmişler, iki ucu da aynıymış. Kısraklara bakmışlar, ikisi de aynı boyda, aynı renkteymiş. Kimse cevap bulamamış. Padişahın yüzü kül gibi olmuş.

Vezir, "Değneği ikiye bölelim, içine bakalım," demiş. Kadı, "Kısrakların dişlerini sayalım," demiş. Ama elçi parmağını sallamış: "Değneğe dokunmak, kısrakları incitmek yok. Yalnızca bakarak bileceksiniz." Herkes birbirinin yüzüne bakmış, saray sessizliğe gömülmüş.

Bu haber Keloğlan'ın kulübesine de ulaşmış. Küçük kız, babasının üzüntüsüne dayanamamış. Keloğlan, eşinin elini tutmuş. "Üzülme. Gidip bakayım, belki bir yolunu bulurum."

Keloğlan saraya varınca muhafızlar onu kapıda durdurmuş. "Senin ne işin var burada?" Ama padişah o kadar çaresizmiş ki "Bırakın gelsin," demiş.

Saraydakiler Keloğlan'ı görünce aralarında fısıldaşmış. "Koca vezirler bilemedi, bu mu bilecek?" diye gülenler olmuş. Keloğlan hiç aldırmamış. Önce değneği eline alıp uzun uzun incelemiş, sonra kısrakların etrafında yavaşça dolaşmış. Acele etmemiş, kimseye bir şey söylememiş. Padişah sabırsızlanmış: "Hadi, ne bekliyorsun?" Keloğlan sakin bir sesle, "Bilmeceyi acele eden değil, dikkatle bakan çözer padişahım," demiş.

Keloğlan bir kova su istemiş. Değneği suya bırakmış. Değneğin bir ucu suya biraz daha batmış, öbür ucu yukarıda kalmış. "Ağacın kök tarafı daha sıktır, daha ağırdır," demiş. "Batan uç köktür, yukarıda kalan uç daldır."

Sonra kısrakların önüne bir kucak taze ot koymuş. Kısraklardan biri hemen otlara saldırmış. Öbürü ise otları burnuyla ötekine doğru itmiş, önce onun yemesini beklemiş. "İşte," demiş Keloğlan, "yavrusunu önce doyuran anadır. Hemen yemeye başlayan da yavrusudur."

Elçi şaşkınlıkla başını sallamış. "Doğru bildin," demiş. "Padişahım bu bilmecenin cevabını bulana dostluk göndereceğini söyledi." Komşu ülkenin padişahı bir süre sonra iki ülkenin dost olması için hediyeler yollamış.

Padişah, damadına uzun uzun bakmış. Sonra tahtından kalkıp Keloğlan'ın elini tutmuş. "Ben senin kılığına baktım, aklını görmedim. Kızım ise kalbine bakmış. Asıl akıllı oymuş."

Padişah, küçük kızı ile Keloğlan'ı saraya geri çağırmış. Keloğlan önce anasını sormuş: "Anam da benimle gelir, yoksa ben de gelmem."

Padişah gülümsemiş. "Elbette gelsin. Böyle bir oğul yetiştiren ananın yeri başımızın üstündedir."

Küçük kız babasının boynuna sarılmış, padişahın gözleri dolmuş. Keloğlan'ın anası da saraya ilk kez adım atarken utana sıkıla eteğini düzeltmiş, ama padişah onu kapıda kendisi karşılamış.

Keloğlan, padişahın en akıllı danışmanı olmuş. Ülkede bir sorun çıktığında herkes ona koşmuş. Ama Keloğlan kulübesini hiç unutmamış. Her bahar, eşi ve anasıyla oraya gidip ocağı yakmış, eski günleri anmışlar.

Kırk gün kırk gece düğün dernek etmişler, onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.

Yeni kelimeler

elçi

Bir ülkenin başka bir ülkeye haber ya da mektup götürmek için gönderdiği kişi.

kısrak

Dişi at.

saadet

Mutluluk.

danışman

Bir konuda fikri sorulan, yol gösteren kişi.

Masaldan sonra konuşalım

• Padişahın küçük kızı elmasını neden Keloğlan'a attı?
• Keloğlan değneğin kök ucunu nasıl buldu? Evde bir dal parçasıyla sen de deneyebilir misin?
• Keloğlan saraya dönerken neden önce anasını sordu?
• Sen de bir bilmece uydursan, padişaha ne sorardın?

Masal hakkında

Padişah kızlarının eşlerini elma atarak seçmesi ve en küçük kızın yoksul bir delikanlıyı seçtiği için babası tarafından saraydan uzaklaştırılması, Türk masallarında sık görülen bir başlangıçtır. Keloğlan'ın padişahın küçük kızıyla evlendiği masallar Anadolu'da farklı biçimleriyle anlatılır. Değneğin kök ucunu suda bulmak, ana ile yavruyu davranışlarından ayırt etmek gibi bilmeceler de halk anlatılarında akıllı kahramanların sınandığı tanıdık sorulardır.

Keloğlan'ın padişahın kızıyla evlendiği bir başka masal için Keloğlan ile Kedi, Köpek ve Yılan Masalı'nı okuyabilirsiniz.