Keloğlan ile Kedi, Köpek ve Yılan Masalı

Anasının verdiği son paralarla buğday almaya giden Keloğlan, eve eli boş ama yanında üç hayvanla döner. Bu Anadolu masalı, iyiliğin karşılıksız kalmadığını, bir kedi, bir köpek ve bir yılanın sadakatiyle anlatır.

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, Keloğlan ile anası bir köyün en ucundaki küçük bir evde yaşarlarmış. Anası yün eğirir, Keloğlan da ne iş bulursa yaparmış. Bir gün anası çıkınındaki son paraları oğluna vermiş. "Oğul, git pazardan buğday al. Bu kış bununla geçineceğiz."

Keloğlan pazara giderken yolda birkaç çocuğun bir kediyi kovaladığını görmüş. Kedicik korkudan bir duvarın dibine sinmiş. Keloğlan dayanamamış: "Bu kediyi bana verin, karşılığında size şu paraları vereyim." Çocuklar paraları alıp gitmiş, Keloğlan da kediyi kucağına alıp eve dönmüş.

Kedi, Keloğlan'ın kucağında mırlamaya başlamış. Tüyleri karmakarışık, bir kulağı biraz yırtıkmış ama gözleri iki yeşil yıldız gibi parlıyormuş. Keloğlan yol boyunca onunla konuşmuş: "Korkma, artık kimse seni kovalamayacak. Bizim ev küçük ama ocağımız sıcak."

Anası buğday yerine kediyi görünce önce şaşırmış, sonra hayvancağızın titrediğini görüp onu ocağın yanına yatırmış. "İyi yürekli oğlum," demiş, "ama yarın sakın böyle bir şey yapma." Ertesi gün kalan paralarla yola çıkan Keloğlan, bu sefer bir köpeği kurtarmış. Üçüncü gün de, bir taşın altına sıkışmış ve etrafı meraklılarla sarılmış bir yılanı kurtarıp ormana bırakmaya götürmüş.

Ormanda yılan dile gelmiş: "Keloğlan, ben Yılanlar Padişahı'nın oğluyum. Babam seni ödüllendirmek isteyecek. Sana altın, mücevher önerir; hiçbirini alma. Yalnızca dilinin altındaki yüzüğü iste."

Yılanın gösterdiği yoldan giden Keloğlan, yerin altındaki parlak bir saraya varmış. Yılanlar Padişahı oğlunu sağ salim görünce çok sevinmiş. "Dile benden ne dilersen!"

Sarayın duvarları zümrüt gibi yeşil taşlarla, tavanı inci gibi parlayan pullarla süslüymüş. Hizmetkârlar Keloğlan'ın önüne altın tepsiler, mücevher dolu sandıklar getirmiş. Keloğlan'ın gözleri kamaşmış ama yılanın sözünü unutmamış. Başını iki yana sallayıp sandıkları geri itmiş.

"Ben yalnızca dilinizin altındaki yüzüğü isterim," demiş Keloğlan.

Padişah biraz düşünmüş, sonra yüzüğü vermiş. "Bu yüzüğü avucunda ovarsan bir hizmetkâr çıkar ve ne istersen yapar. İyilik için kullan."

Keloğlan eve dönünce yüzüğü ovmuş. Karşısına başı yerde bir hizmetkâr çıkmış: "Emret, efendim!"

"Önce anamın kileri buğdayla dolsun, ocağımız hiç sönmesin," demiş Keloğlan. Bir göz açıp kapayıncaya kadar kiler dolmuş.

Bir gün anası gülerek takılmış: "Oğul, artık evlenme vaktin geldi. Bizim padişahın kızı çok akıllıymış, derler." Keloğlan önce utanmış, sonra anasını kırmayıp saraya gitmiş.

Padişah, kızına kel bir delikanlının talip olduğunu duyunca kaşlarını kaldırmış. "Sarayımın karşısına benimkinden güzel bir saray yaptırırsan, iki sarayın arasına da altından bir köprü kurarsan kızımı veririm. Hem de bir gecede!"

Keloğlan o gece yüzüğü ovmuş. Sabah padişah penceresini açınca gözlerine inanamamış: karşıda bembeyaz bir saray, aralarında güneşte parıldayan bir köprü varmış. Padişahın kızı da Keloğlan'ın kibar ve güler yüzlü hâlini çoktan beğenmiş. Kırk gün kırk gece düğün yapılmış. Keloğlan anasını da yeni sarayına almış, kedisi ile köpeğini de yanından ayırmamış.

Gel zaman git zaman, uzak diyarlardan kurnaz bir büyücü yüzüğün sırrını duymuş. Eskici kılığına girip sarayın önünde bağırmaya başlamış: "Eski yüzük alırım, yenisini veririm!"

Keloğlan avdaymış. Saraydaki yardımcılardan biri, yüzüğün değerini bilmeden onu parlak yeni bir yüzükle değiştirmiş. Büyücü yüzüğü ovar ovmaz, sarayı içindekilerle birlikte denizin ortasındaki bir adaya taşıtmış.

Keloğlan avdan dönünce sarayının yerinde boş bir arsa görmüş. Padişah çok kızmış. "Kırk gün içinde kızımı geri getirmezsen bu ülkede kalamazsın!"

Keloğlan'ın anası oğlunun yanına gelmiş, yüzünü avuçlarına almış. "Oğul, ben seni bilirim. Sen hiçbir zaman umudunu kaybetmezsin. Bir yolunu bulacaksın." Keloğlan anasının ellerini öpmüş ama yine de ne yapacağını bilemiyormuş.

Keloğlan çaresizce oturmuşken kedisiyle köpeği yanına sokulmuş. Köpek havlamış, kedi miyavlamış; sanki "Biz buluruz," diyorlarmış. Keloğlan ikisinin başını okşamış. "Siz benim en sadık dostlarımsınız. Size güveniyorum." İkisi birlikte deniz kıyısına koşmuş. Köpek denize girmiş, kedi de onun sırtına binmiş. Yüze yüze adaya varmışlar.

Saraya gizlice girdiklerinde büyücünün yüzüğü geceleri ağzında sakladığını görmüşler. Kedi bir fare yakalamış ama ona zarar vermemiş. "Bize yardım edersen seni serbest bırakırım," demiş. Fare gece büyücünün yatağına tırmanmış, kuyruğunun ucuyla onun burnunu gıdıklamış. Büyücü öyle bir hapşırmış ki yüzük ağzından fırlayıp yere yuvarlanmış. Kedi yüzüğü kapmış, fareye teşekkür edip onu yoluna salmış.

Dönüşte köpek yüzerken sormuş: "Yüzük sende mi?" Kedi cevap vermek için ağzını açınca yüzük denize düşmüş! İkisi kıyıda ne yapacaklarını düşünürken bir balıkçının attığı ağdan çırpınan bir balık görmüşler. Köpek ağı dişleriyle gevşetip balığı denize geri salmış. Balık biraz sonra geri gelmiş, ağzında parıldayan bir şey varmış: Keloğlan'ın yüzüğü.

Kedi ile köpek koşa koşa Keloğlan'a varmışlar. Keloğlan yüzüğü ovar ovmaz saray eski yerine dönmüş. Büyücü ise adada tek başına kalmış. Yaptığından o kadar utanmış ki bir daha hiçbir ülkede görünmemiş.

Keloğlan, eşi ve anasıyla sarılmış, kedisini ve köpeğini de bağrına basmış. O günden sonra sarayın en yumuşak minderi kediye, en güzel köşesi köpeğe ayrılmış.

Yeni kelimeler

çıkın

Bir bezin içine bağlanmış küçük para ya da eşya bohçası.

talip olmak

Birini istemek, onunla evlenmek istediğini söylemek.

eskici

Eski eşyaları alıp satan kimse.

sadakat

Dostuna her zaman bağlı kalmak, onu yarı yolda bırakmamak.

Masaldan sonra konuşalım

• Keloğlan'ın anası, buğday yerine eve hayvan geldiğinde nasıl davrandı?
• Yüzük nasıl kayboldu, nasıl geri bulundu?
• Kedi neden fareye zarar vermedi? Sence doğru mu yaptı?
• Senin de sihirli bir yüzüğün olsa ilk ne dilerdin?

Masal hakkında

Keloğlan'ın kurtardığı kedi, köpek ve yılanın ona yardım etmesi, Keloğlan masalları arasında sayılan "Kedi, Köpek ve Yılanın Mükâfatı" konusuna dayanır ve Anadolu'da farklı biçimleriyle anlatılır. Sihirli yüzüğün çalınması ve hayvanların onu geri getirmesi, dünyanın birçok yerinde bilinen bir masal tipidir. Bazı anlatımlarda yüzüğü çalan kişi ağır biçimde cezalandırılır; burada küçük okurlar için onun utanıp uzaklaştığını anlattık.