Karga Peri Masalı

Tuzağına düşen bir kargayı serbest bırakan genç bir kuşçunun Türk halk masalı. Kıskanç bir vezirin kurduğu tuzaklar, kırk peri ve iyiliğin karşılıksız kalmadığı bir yolculuk bu masalda.

Bir zamanlar, ormanda kuş tutup satarak geçinen bir adam ile oğlu yaşarmış. Adam bir gün hastalanıp ölmüş, oğlan dünyada yapayalnız kalmış. Babasının ne iş yaptığını tam bilmiyormuş ama evi toplarken köşede bir kuş tuzağı bulmuş. "Babam bununla geçinirmiş, ben de deneyeyim," demiş. Tuzağı alıp ormana gitmiş, bir ağacın dalına kurmuş.

Çok geçmeden ağaca bir karga konmuş ve tuzağa yakalanmış. Oğlan ağaca tırmanıp kargayı eline alınca karga dile gelmiş: "Ne olur beni bırak! Sana benden çok daha güzel, çok daha değerli bir şey bulmanda yardım ederim." Oğlanın yüreği yumuşakmış. Kargayı bırakmış, tuzağı yeniden kurup ağacın dibine oturmuş.

Biraz sonra tuzağa başka bir kuş düşmüş. Oğlan tırmanıp bakınca gözlerine inanamamış. Kuşun tüyleri gökkuşağı gibi parlıyormuş; ormanda böyle bir şey hiç görmemiş. O sırada karga yeniden gelmiş: "Bu kuşu padişaha götür, sana iyi para verir," demiş.

Oğlan kuşu bir kafese koyup saraya götürmüş. Padişah kuşu görünce çok sevinmiş, oğlana kesesini doldurana kadar altın vermiş. Kuşu da altın bir kafese koymuşlar. Padişah sabah akşam onu seyretmekten bıkmıyormuş. Kuşçu oğlan da eline geçen altınlarla evini onarmış, sofrasına sıcak ekmek koymuş. Ormana her gidişinde gözü ağaçların tepesinde, o kara kanatlı dostunu arıyormuş.

Kıskanç Vezirin Oyunları

Ama sarayda kıskanç bir vezir varmış. Genç kuşçunun kazandığı ödülü bir türlü hazmedememiş. Bir gün padişaha sokulmuş: "Efendim, bu güzel kuş fildişinden bir sarayda yaşasa ne kadar mutlu olurdu!"

"Doğru söylersin," demiş padişah, "ama o kadar fildişini nereden bulayım?"

"Kuşu getiren delikanlı onu da bulur," demiş vezir.

Padişah kuşçuyu çağırtmış: "Kırk gün içinde bana kuş için fildişinden bir saray getireceksin." Oğlan çaresiz, evine dönüp düşünmeye başlamış. O sırada karga penceresine konmuş: "Ne bu üzüntü?" Oğlan anlatmış. Karga gülmüş: "Bunun için mi üzülüyorsun? Padişahtan kırk araba iste ve beni dinle."

Karga oğlanı uzak bir ormanın kenarına götürmüş. Orada, yaşlı fillerin yıllar boyunca bıraktığı kocaman dişler toprağın üstünde yığın yığın duruyormuş. Oğlan kırk arabayı fildişiyle doldurup saraya dönmüş. Padişah çok sevinmiş, kuş için fildişinden ışıl ışıl bir köşk yaptırmış, kuşçuyu da ödüllendirmiş.

Ne var ki kuş yeni köşkünde neşeyle zıplıyor ama bir türlü ötmüyormuş. Vezir yine fırsatı kaçırmamış: "Efendim, bu kuş sahibini özlüyor. Sahibi gelirse kendiliğinden öter. Fildişini bulan delikanlı sahibini de bulur."

Padişah oğlanı yeniden çağırmış: "Bu kuşun sahibini kırk gün içinde bulup getireceksin." Oğlan bu sefer gerçekten ağlamış. "Kuşu ormanda tesadüfen yakaladım, sahibini nereden bileyim?" Karga yine gelmiş: "Ağlanacak bir şey yok. Padişahtan büyük bir gemi iste. İçinde kırk hizmetçi, güzel bir bahçe ve bir hamam olsun."

Kırk Perinin Dağı

Gemi hazırlanmış, oğlan yola çıkmış. Karga ona yolu tarif etmiş: "Hep sağa doğru git. Büyük bir dağ göreceksin. Dağın eteğinde kırk peri yaşar. Gemiyi görünce hepsi bakmak isteyecek. Sen yalnızca kraliçelerini gemiye al. Kuşun sahibi odur."

Oğlan hep sağa doğru gitmiş, sonunda dağı görmüş. Kıyıda kırk peri geziniyormuş. Gemiyi görünce sevinçle koşmuşlar. Peri kraliçesi, "Bu güzel gemiyi bana da gösterir misin?" diye sormuş. Oğlan onu küçük bir kayıkla gemiye getirmiş.

Kraliçe bahçede gezmiş, çiçekleri koklamış, sonra hamamı görünce: "Bu kadar yol gelmişken biraz da yıkanayım," demiş. O hamamdayken gemi yavaşça yola çıkmış. Kraliçe güverteye çıktığında etrafta yalnızca deniz varmış. Önce çok korkmuş, ağlamaya başlamış. Oğlan ona saygıyla yaklaşmış: "Korkma, seni iyi insanların arasına, bir padişahın sarayına götürüyorum. Orada seni özleyen küçük bir kuş var." Kraliçe kuşunun adını duyunca biraz yatışmış.

Saraya vardıklarında kraliçe fildişi köşkün önünden geçerken kuş öyle güzel ötmüş ki duyanların içi açılmış. Padişah da kraliçeyi görür görmez onu çok sevmiş. Kısa süre sonra düğünleri yapılmış. Padişahın bir yanında güzel kraliçe, bir yanında öten kuş, dünyada ondan mutlu kimse yokmuş. Ama kıskanç vezirin içi hâlâ rahat değilmiş.

Bir gün sultan birden hastalanmış. Hekimler ne yaptılarsa iyileştirememiş. Sonunda bilge kişiler: "Sultanın ilacı kendi peri sarayında kaldı," demiş. Vezir hemen: "O ilacı da kuşçu getirsin," diye fısıldamış. Oğlan yine yola düşmüş. Karga omzuna konup bir tüy vermiş: "Sarayın kapısında iki aslan bekler. Bu tüyü ağızlarına dokundur, sana dokunmazlar."

Oğlan peri sarayına varmış. Tüyü aslanların ağzına dokundurunca aslanlar uysalca yere uzanmış. Sarayın içi kırk odalı, her odası ayrı renkte bir çiçek bahçesi gibiymiş. Periler oğlanı görünce kraliçelerinin hasta olduğunu anlamış, ilacı küçük bir billur şişeye koyup hemen vermişler. "Çabuk ol," demişler, "kraliçemiz seni bekliyor." Oğlan geri dönüp sultanın odasına girmiş. Karga da omzundaymış.

Sultan ilacı içer içmez gözlerini açmış, oğlana ve omzundaki kargaya bakmış. Sonra padişaha dönmüş: "Bu karga aslında benim hizmetçimdi. Bir zamanlar işini savsakladığı için onu kargaya çevirmiştim. Ama gördüm ki bana hep iyilik düşünmüş. Onu affediyorum." Bu sözlerle karga titremiş ve yerinde güzeller güzeli bir peri kız belirmiş.

Sultanın ricasıyla kuşçu oğlan Karga Peri ile evlenmiş. Kıskanç vezir saraydan uzaklaştırılmış, onun yerine kuşçu vezir olmuş. Kırk gün kırk gece düğün yapılmış, herkes muradına ermiş.

Yeni kelimeler

tuzak

Hayvan yakalamak için kurulan düzenek.

fildişi

Fillerin ağzından dışarı uzanan uzun, beyaz dişlerin yapıldığı madde.

vezir

Eskiden padişaha devlet işlerinde yardım eden yüksek görevli.

savsaklamak

Bir işi gereği gibi yapmayıp ihmal etmek.

Masaldan sonra konuşalım

• Kuşçu oğlan kargayı neden serbest bıraktı?
• Vezir neden hep kuşçuyu zor işlere göndermek istedi?
• Karga oğlana kaç kez yardım etti? Hatırlayabilir misin?
• Sen bir kuşla konuşabilseydin ona ne sorardın?

Masal hakkında

Bu masal, Macar Türkolog Ignác Kúnos'un 19. yüzyılın sonlarında derleyip yayımladığı Türk halk masalları arasında yer alır. Yardımsever bir kuşun kılığında saklanan peri ve kıskanç bir saray adamının kahramanı zor görevlere yollaması, Türk masallarında sık rastlanan unsurlardır.

Kúnos'un aktardığı anlatımda fildişleri, şarapla uyutulan fillerin dişleri sökülerek toplanır, padişah da oğlanı ölümle tehdit eder; peri kraliçesi ise gemiyle habersizce kaçırılır. Burada küçük okurlar için bu bölümleri yumuşattık: fildişleri yaşlı fillerin bıraktığı dişlerden toplanıyor, tehditleri hafiflettik ve kraliçeye oğlanın saygıyla durumu anlattığı bir sahne ekledik. Aynı derlemeden bir başka masal için Sabır Taşı Masalı'na bakabilirsiniz.