Sihirli Sarık, Kırbaç ve Halı Masalı

Ağabeyini aramak için yollara düşen savruk bir delikanlının Türk halk masalı. Görünmez yapan bir sarık, uçan bir halı ve her gece saraydan kaybolan bir sultan kızı bu masalda buluşuyor.

Zamanın birinde iki kardeş varmış. Anneleriyle babaları onlara bir miktar mal bırakmış. Büyük kardeş bir dükkân açmış, sabahtan akşama çalışmış. Küçük kardeş ise savruk, aklı bir karış havada bir delikanlıymış. Gezmiş, tozmuş, yemiş, içmiş ve elindekini kısa zamanda bitirmiş. Sonra her gün ağabeyinin kapısını çalıp ondan para istemeye başlamış.

Büyük kardeş bir süre sonra bundan bıkmış. Bütün malını satıp altına çevirmiş, gizlice başka bir ülkeye gitmek için bir gemiye binmiş. Ama küçük kardeş bunu sezmiş ve gemiye ondan önce gizlice girip bir köşeye saklanmış. Gemi yelken açar açmaz iki kardeş güvertede burun buruna gelmiş. Ağabey çok kızmış ama yapacak bir şey yokmuş.

Gemi Mısır'a varınca ağabey: "Sen burada bekle, ben gidip iki katır bulayım," demiş. Delikanlı kıyıya oturup beklemiş, beklemiş, ama ağabeyi bir daha dönmemiş. "En iyisi ben onu arayayım," demiş ve yola düşmüş.

Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş. Yol boyunca menekşe toplayarak yürürken bir tepenin başında birbiriyle kavga eden üç genç görmüş. "Ne paylaşamıyorsunuz?" diye sormuş.

En küçükleri anlatmış: "Babamız bize bir sarık, bir kırbaç, bir de halı bıraktı. Sarığı başına takan görünmez olur. Halıya oturup kırbaçla bir kez vuran, kuş gibi istediği yere uçar. Biz de bunların kimin olacağını bir türlü kararlaştıramıyoruz."

"Hepsi benim, çünkü en büyük benim!" diye bağırmış biri. "Hayır, benim, çünkü ortanca benim!" demiş öteki. "Asıl benim, çünkü en küçük benim!" diye tutturmuş üçüncüsü. Az kalsın yine birbirlerine girecekmişler.

"Durun," demiş delikanlı. "Ben şu çubuktan bir ok yapıp atayım. Oku ilk kim getirirse eşyaların hepsi onun olsun." Kardeşler razı olmuş. Ok uçmuş, üç kardeş de arkasından koşmuş. Delikanlı ise hemen sarığı başına geçirmiş, halıya oturmuş, kırbaçla bir kez vurmuş: "Hop hop! Beni ağabeyimin olduğu yere götür!" Gözünü açtığında kendini büyük bir şehrin ortasında bulmuş.

Şehirde bir tellal sokak sokak dolaşıp bağırıyormuş: "Padişahımızın kızı her gece saraydan kayboluyor! Nereye gittiğini bulana sultanı ve ülkenin yarısını verecekler!" Delikanlı hiç düşünmeden öne atılmış: "Ben bulurum! Bulamazsam beni şehirden kovun!"

Onu saraya götürmüşler. Akşam olunca sultan kızı, delikanlının uyumasını beklemiş. Uyuduğunu sanınca ayağının altını bir tüyle gıdıklamış, delikanlı kıpırdamayınca da mumu alıp yan kapıdan sessizce çıkmış. Delikanlı hemen sarığı takıp görünmez olmuş ve peşinden gitmiş.

Kapının önünde kocaman bir cin bekliyormuş. Başında altın bir kalkan varmış, sultan kızı da bu kalkanın üstüne oturmuş. Delikanlı da hop diye kalkanın üstüne atlamış. Cin söylenmiş: "Sultanım, bu gece ne kadar ağırlaştınız!" Kız şaşırmış: "Ne diyorsun? Ben dün neysem bugün de oyum."

Gümüş ve elmas ağaçlarla dolu bir bahçeden geçerken delikanlı bir dal koparıp cebine koymuş. Ağaçlar hemen inlemeye başlamış: "Burada bir insanoğlu var!" Sonra altın ve değerli taşlarla parlayan ikinci bir bahçeden geçmişler. Delikanlı oradan da bir dal koparınca yer gök sarsılmış.

Sonunda bir köprüyü geçip bir peri sarayına varmışlar. Hizmetkârlar kıza elmaslı terlikler getirmiş. Delikanlı terliğin birini kapıp cebine atmış. Kız öbür çifti istemiş, delikanlı yine birini almış. Kız sonunda yalınayak yürümek zorunda kalmış.

İçeride Peri Padişahı oturuyormuş. Kızı büyüleyip her gece buraya getirten oymuş. Ona şerbet ikram edilirken delikanlı görünmeden hizmetkârın eline dokunmuş, elmas kadeh yere düşüp kırılmış. Delikanlı bir parçasını da cebine koymuş. Sonra sofra kurulmuş, ama yemekler, kaşıklar, çatallar birer birer ortadan kaybolmaya başlamış. Karnı acıkan delikanlı da bir yandan atıştırıyormuş.

Kız ürkmüş: "Size söylemiştim, bu gece bir tuhaflık var!" Peri Padişahı da görünmeyen birinin yanlarında dolaştığını anlayıp korkmuş. Delikanlı duvarda asılı bir kılıcı kapmış ve havada sallamış. Kılıcı uçan, ama tutanı görünmeyen birini gören Peri Padişahı öyle telaşlanmış ki bir kasırgaya dönüşüp sarayıyla birlikte gözden kaybolmuş. Bir daha da hiç geri gelmemiş. O anda kızın üstündeki büyü de bozulmuş.

Delikanlı halısına atlayıp kırbaçla bir kez vurmuş ve sultan kızından önce saraydaki odasına dönmüş. Kız gelip onu horul horul uyurken bulmuş. Sabah olunca kız ona çıkışmış: "Bütün gece uyudun, hiçbir şey bulamadın. Babam seni şehirden kovacak!" Delikanlı sakin sakin: "Ben hesabımı sana değil, padişaha veririm," demiş.

Padişahın huzuruna çıkınca bir dilekte bulunmuş: "Anlatacaklarımı bütün şehir halkı dinlesin." Çünkü ağabeyini kalabalığın içinde bulabileceğini umuyormuş. Halk meydana toplanmış. Delikanlı yüksek bir yere çıkıp her şeyi anlatmış. Sonra cebinden elmas dalı, mücevherli dalı, altın terliği, kadeh parçasını ve kaşıkları çıkarıp göstermiş.

Tam o sırada kalabalığın içinde ağabeyini görmüş. Her şeyi bırakıp halkın arasından koşmuş, ağabeyine sarılmış. Ağabey de kardeşini bırakıp gittiği için çok utanmış, gözleri dolmuş.

Delikanlı padişaha dönüp: "Sultan kızını ve ülkenin yarısını ağabeyime verin," demiş. "Bana sihirli sarığım, kırbacım ve halım yeter. Bir de ağabeyimin yakınında yaşamak isterim." Sultan kızı da büyüden kurtulduğuna çok sevinmiş ve bu çalışkan ağabeyle evlenmeye razı olmuş. Kırk gün kırk gece düğün yapılmış. Ben de oradaydım, aşçıdan avucuma bir kepçe pilav aldım. Öyle sıcaktı ki hâlâ üflüyorum.

Yeni kelimeler

sarık

Eskiden başa sarılan uzun kumaştan yapılmış başlık.

tellal

Eskiden sokak sokak dolaşıp halka haber duyuran görevli.

kalkan

Eskiden savaşçıların korunmak için ellerinde taşıdığı geniş ve sert levha.

savruk

Dağınık, düşünmeden davranan kimse.

Masaldan sonra konuşalım

• Üç kardeş babalarından kalan eşyaları neden kaybettiler?
• Delikanlı sultan kızının nereye gittiğini nasıl kanıtladı?
• Delikanlı ağabeyini bulunca neden ona kızmadı?
• Bir gün görünmez olsaydın ilk ne yapardın?

Masal hakkında

Bu masal, Macar Türkolog Ignác Kúnos'un 19. yüzyılın sonlarında Anadolu'da derlediği Türk halk masalları arasında yer alır; derlemenin 1896 tarihli İngilizce çevirisinde "The Magic Turban, the Magic Whip, and the Magic Carpet" adıyla geçer. Görünmez yapan başlık, uçan halı ve geceleri gizlice kaybolan prenses, dünyanın pek çok masalında karşımıza çıkan motiflerdir.

Kúnos'un aktardığı anlatımda kahraman, başarısız olursa başının kesilmesini teklif eder, sultan kızı ona iğne batırır ve sonunda Peri Padişahı kılıçla öldürülür. Burada küçük okurlar için bu sahneleri yumuşattık: Peri Padişahı korkup sarayıyla birlikte kaybolur. Eski metinde cin ve hizmetkârların ten rengine yapılan vurguyu da almadık. Aynı derlemeden bir başka masal için Dünya Güzeli Masalı'na bakabilirsiniz.