Hansel ile Gretel Masalı

Hansel ile Gretel, büyük bir ormanda yolunu kaybeden iki kardeşin ve karşılarına çıkan şekerden bir evin masalıdır. Bu evin içinde onları bekleyen sürprizler hiç de tatlı değildir.

Uzun zaman önce, uçsuz bucaksız bir ormanın kenarında yoksul bir oduncu yaşarmış. Oduncunun iki çocuğu varmış: oğlunun adı Hansel, kızının adı Gretel'miş. Çocukların annesi çok önce ölmüş, oduncu da yeniden evlenmiş. O yıl ülkeye büyük bir kıtlık gelmiş. Ekmek bulmak öyle zorlaşmış ki oduncunun evinde bir somun bile kalmaz olmuş.

Bir gece oduncu yatağında dönüp dururken karısına dert yanmış: "Ne olacak hâlimiz? Çocuklarımızı nasıl doyuracağız?" Üvey anne soğuk bir sesle cevap vermiş: "Yarın sabah çocukları ormanın en derin yerine götürelim. Ellerine birer parça ekmek verip orada bırakalım. Belki biri onlara bakar, biz de kendi başımızın çaresine bakarız." Oduncunun içi parçalanmış ama karısı ısrar ettikçe sonunda çaresizce boyun eğmiş.

Açlıktan uyuyamayan iki kardeş bu konuşmayı duymuşlar. Gretel sessizce ağlamaya başlamış. Hansel ise kız kardeşinin elini tutmuş: "Ağlama Gretel, ben bir yolunu bulurum." Herkes uyuyunca ceketini giyip usulca bahçeye çıkmış. Ay ışığında bahçedeki beyaz çakıl taşları gümüş paralar gibi parlıyormuş. Hansel ceplerini taşla doldurup yatağına geri dönmüş.

Ertesi sabah aile ormana doğru yola çıkmış. Hansel yürürken sık sık durup arkasına bakıyormuş. Her duruşunda cebinden bir beyaz taş çıkarıp sessizce yola bırakıyormuş. Ormanın derinliklerine varınca büyükler bir ateş yakmışlar. "Siz burada dinlenin, biz biraz odun kesip geleceğiz," demişler. Çocuklar ateşin başında öyle uzun beklemişler ki sonunda uyuyakalmışlar. Gözlerini açtıklarında her yer kapkaranlıkmış.

"Korkma," demiş Hansel. "Ay doğsun, yolu bulacağız." Gerçekten de ay yükselince beyaz taşlar parıl parıl parlamaya başlamış. Kardeşler taştan taşa yürüyerek sabaha karşı evlerine varmışlar. Oduncu onları görünce sevinçten ağlamış.

Ama kıtlık geçmemiş. Kısa süre sonra üvey anne yine aynı şeyi söylemiş. Bu kez kapıyı geceden kilitlediği için Hansel bahçeye çıkıp taş toplayamamış. Sabah eline verilen küçük ekmek parçasını yol boyunca ufalayıp kırıntıları yere serpmiş. Ne yazık ki ormanın kuşları o kırıntıları tek tek gagalayıp yemişler. Akşam olup ay doğduğunda kardeşler bir tek kırıntı bile bulamamışlar.

Üç gün boyunca ormanda dolaşmışlar. Yaban çilekleri yemişler, ağaç kovuklarında uyumuşlar. Üçüncü günün öğleninde dalda kar beyazı bir kuş görmüşler. Kuş öyle güzel ötüyormuş ki peşinden gitmişler. Kuş onları bir açıklıktaki küçük bir eve götürmüş. Kardeşler gözlerine inanamamışlar: Evin duvarları ekmekten, çatısı kekten, pencereleri de berrak şekerden yapılmış!

Karınları öyle açmış ki Hansel çatıdan bir parça kopartmış, Gretel de pencereden şeker kırıp emmeye başlamış. O sırada içeriden ince bir ses gelmiş: "Kim kemiriyor benim evimi?" Kapı açılmış ve değneğe dayanan çok yaşlı bir kadın görünmüş. Kardeşler korkup ellerindekini düşürmüşler. Ama kadın gülümsemiş: "Vay benim tatlı yavrularım, kim getirdi sizi buraya? Gelin içeri, size bir şey olmaz."

Kadın onlara sütlü krep, elma ve ceviz ikram etmiş, yumuşacık iki yatak hazırlamış. Kardeşler kendilerini cennette sanmışlar. Oysa bu yaşlı kadın, çocukları kandırmak için şekerden ev kuran kötü kalpli bir cadıymış. Gözleri iyi görmezmiş ama burnu bir tilki kadar keskinmiş.

Ertesi sabah cadı, Hansel'i ahırdaki küçük bir kafese kapatmış. Gretel'e de "Su taşı, yemek pişir! Ağabeyini besleyelim, iyice tombullaşsın," diye bağırmış. Gretel ağlaya ağlaya her işi yapmış. Cadı her sabah kafesin başına gelip "Hansel, parmağını uzat da bakayım, şişmanlamış mısın?" dermiş. Akıllı Hansel ise ona parmağı yerine ince bir kemik uzatırmış. Gözleri zayıf cadı kemiği yoklayıp "Hâlâ bir deri bir kemik!" diye söylenirmiş.

Dört hafta böyle geçmiş. Sonunda cadının sabrı tükenmiş. "Bugün fırını yakacağız," demiş Gretel'e. "Önce sen şu kafesi temizle. Kapısı sıkışıyor, iyice aç da içini sil."

Gretel bir fikir bulmuş. Kafesin kapısını açıyormuş gibi yapıp şaşkın bir sesle söylenmiş: "Bu kapı nasıl açılır, ben anlamıyorum. İçeriden mi itiliyor?"

"Ah sen ne beceriksiz kızsın!" diye homurdanmış cadı. "Çekil bakayım!" Hansel'i dışarı itip kendisi kafese eğilmiş, kapının iç tarafındaki sürgüyü göstermeye çalışmış. Gretel bu anı kaçırmamış. Cadıyı içeri doğru hafifçe itip kapıyı çarpmış, anahtarı da kilitte çevirmiş. Cadı kendi kurduğu kafesin içinde kalakalmış.

İki kardeş sevinçle birbirine sarılmışlar. Evin içinde cadının biriktirdiği inci ve değerli taşlarla dolu sandıklar bulmuşlar. "Bunlar bizi kıtlıktan kurtarır," demiş Hansel. Ceplerini, Gretel de önlüğünü doldurmuş. Anahtarı da cadının yetişemeyeceği yüksek bir çiviye asıp yola düşmüşler.

Bir süre yürüdükten sonra geniş bir suya varmışlar. Ne köprü varmış ne de kayık. Gretel suyun üstünde yüzen beyaz bir ördek görmüş ve ona seslenmiş: "Güzel ördek, bizi karşıya geçirir misin?" Ördek onları birer birer sırtına alıp karşı kıyıya taşımış. Orman yavaş yavaş tanıdık görünmeye başlamış. Sonunda uzakta babalarının evini görmüşler ve koşarak içeri dalmışlar.

Oduncu, çocuklarını kaybettiği günden beri bir gün bile mutlu olmamış. Üvey anne ise evden çekip gitmiş. Baba çocuklarına sarılıp onları bırakmaya razı olduğu için defalarca özür dilemiş. Gretel önlüğünü açınca incileri yere dökülmüş, Hansel de ceplerini boşaltmış. O günden sonra açlık o evin kapısını bir daha çalmamış.

Peki cadıya ne olmuş? Anlatılanlara göre bir gün kafesten kurtulmuş, ama yaptıklarından öyle utanmış ki şekerden evini bırakıp o ormandan temelli gitmiş.

Yeni kelimeler

kıtlık

Yiyecek bulmanın çok zorlaştığı, herkesin aç kaldığı zaman.

oduncu

Ormanda ağaç kesip odun satarak geçinen kişi.

sürgü

Kapıyı kapalı tutmak için itilip çekilen demir parça.

önlük

Giysi kirlenmesin diye önden bağlanan bez.

Masaldan sonra konuşalım

• Hansel eve dönmenin yolunu bulmak için ilk seferde ne yaptı?
• Ekmek kırıntıları neden işe yaramadı?
• Gretel cadıyı kandırmak için hangi fikri buldu?
• Sen ormanda kaybolsaydın eve dönmek için ne yapardın?

Masal hakkında

Bu masal Grimm Kardeşler'in 1812'de yayımladığı Çocuk ve Ev Masalları derlemesinde 15. masal olarak yer alır. İlk baskıda çocukları ormana bırakmak isteyen kişi öz annedir; Grimm Kardeşler sonraki baskılarda onu üvey anneye çevirmiştir.

Grimm'in anlatımında Gretel cadıyı fırına iter ve masalın sonu çok daha serttir. Burada küçük okurlar için yumuşattık: cadı kendi kafesine kapanıyor, sonra da utanıp ormandan gidiyor. Ormanda başka bir maceraya çıkmak istersen Kırmızı Başlıklı Kız Masalı'nı okuyabilirsin.