Kış Uykusuna Yatmak İstemeyen Ayı Masalı

Ayı yavrusu Boncuk, ilk kış uykusu yaklaşırken ormandaki eğlenceyi kaçıracağını düşünür ve uyumamaya karar verir. Bu masal, onun son sonbahar gününü anlatıyor.

Karlı dağların eteğindeki büyük bir ormanda Boncuk adında kahverengi, tombul bir ayı yavrusu yaşarmış. Boncuk o yıl ilkbaharda doğmuş, bütün yazı annesinin peşinde koşarak geçirmiş. Böğürtlen toplamış, derede balık yakalamayı denemiş, ağaç kovuklarında bal aramış. Ormandaki her şey ona yeni ve heyecanlı gelirmiş.

Derken sonbahar gelmiş. Ağaçların yaprakları sararmış, kızarmış, sonra birer birer yere düşmüş. Rüzgâr serinlemiş. Bir sabah Boncuk mağaranın kapısından dışarı baktığında otların üstünde ince, beyaz bir kırağı görmüş.

"Anne, bak! Çimenler şekerlenmiş!" diye bağırmış.

Anne ayı gülümsemiş. "O kırağı, yavrum. Kış yaklaşıyor demek. Yakında biz de mağaramıza çekilip uzun bir uykuya yatacağız."

Boncuk'un gözleri kocaman olmuş. "Uzun bir uyku mu? Ne kadar uzun?"

"Bütün kış boyunca," demiş annesi. "Kar yağacak, dereler donacak, ama biz sıcacık mağaramızda uyuyacağız. Uyandığımızda ilkbahar gelmiş olacak."

Boncuk hemen itiraz etmiş. "Ama ben uyumak istemiyorum! Ya ben uyurken ormanda güzel şeyler olursa? Ya herkes oyun oynarken ben uyursam? Ben karı hiç görmedim ki!"

Anne ayı ona sevgiyle bakmış ama bir şey dememiş. Biliyormuş ki bazı şeyleri yavrular kendileri anlar.

O gün Boncuk, ormanda kimlerin kış uykusuna yatmayacağını öğrenmeye karar vermiş. "Uyumayan biri varsa," diye düşünmüş, "ben de onunla kalırım."

İlk olarak sincabın ağacına gitmiş. Sincap telaşla bir daldan öbürüne koşuyor, ağzında fındıklar taşıyormuş.

"Sincap kardeş! Sen kışın uyuyor musun?"

Sincap bir an durmuş. "Biz senin gibi uzun uzun uyumayız," demiş. "Ama kışın çoğunu yuvamızda geçiririz. Soğuk çok olunca dışarı pek çıkmayız, sakladığımız fındıkları yeriz. O yüzden şimdi bu kadar çalışıyorum." Sonra bir fındığı daha ağzına alıp koşup gitmiş.

Boncuk dere kenarına inmiş. Orada bir kurbağa, çamurlu kıyıda yavaşça yer arıyormuş.

"Kurbağa kardeş, sen de mi uyuyacaksın?"

"Elbette," demiş kurbağa uykulu bir sesle. "Şuracıkta, yumuşak çamurun içinde kışı geçireceğim. Bahar gelince yine şarkı söyleriz." Ve gözlerini kırpıştırarak çamura gömülmeye başlamış.

Boncuk biraz üzülmüş. Sonra gökyüzünde uçan bir kuş sürüsü görmüş. Kuşlar V şeklinde dizilmiş, güneye doğru gidiyorlarmış.

"Hey, kuşlar! Siz de mi uyuyacaksınız?"

Kuşlardan biri biraz alçalmış. "Biz uyumayacağız, sıcak ülkelere gidiyoruz. Burası bize çok soğuk gelir. Baharda döneriz!" demiş ve sürüye yetişmek için hızlanmış.

Boncuk bir kayanın üstüne oturmuş. Kimse onunla kışı uyanık geçirmeyecekmiş. Herkes ya uyuyacak, ya yuvasına çekilecek, ya da uzaklara gidecekmiş.

O sırada kayanın yanında bir tavşan belirmiş. Tavşanın tüyleri garip bir renkteymiş; yer yer kahverengi, yer yer beyaz.

"Senin tüylerine ne oldu?" diye sormuş Boncuk merakla.

"Kış için beyazlaşıyorlar," demiş tavşan. "Ben kışın uyumam, karın üstünde dolaşırım. Beyaz tüylerim beni sıcak tutar."

Boncuk'un gözleri parlamış. "Demek sen uyanık kalıyorsun! O zaman ben de seninle kalayım!"

Tavşan güleç bir yüzle ona bakmış. "Kalabilirsin tabii. Ama sana bir şey sorayım: Kışın ormanda ne yiyeceksin?"

Boncuk düşünmüş. Böğürtlenler bitmiş. Dere donacakmış. Arılar kovanlarına çekilmiş.

"Bilmem," demiş. "Belki bir şeyler bulurum."

"Ben kabuk ve dal kemiririm," demiş tavşan. "Senin karnını ise bunlar doyurmaz. Siz ayılar, bütün sonbahar yiyip kilo alırsınız, sonra o yağla kışı uyuyarak geçirirsiniz. Senin uykun bir tembellik değil, Boncuk. Senin uykun, kışı geçirme yolun."

Boncuk bunu hiç böyle düşünmemiş. Kendi tombul karnına bakmış. Bütün sonbahar annesinin onu neden bu kadar doyurduğunu şimdi anlıyormuş.

"Ama karı hiç görmeyeceğim," demiş yine de, biraz buruk.

Tavşan bir an düşünmüş. Sonra gülümsemiş. "Belki de göreceksin. Bekle, sana bir şey göstereyim."

O akşam hava iyice soğumuş. Gökyüzü griye dönmüş. Boncuk ile annesi mağaranın kapısında oturuyorlarmış. Tavşan da yanlarına gelmiş. Derken gökyüzünden ilk kar taneleri düşmeye başlamış. Küçük, beyaz, yumuşacık taneler, dans ederek iniyormuş.

"Kar!" diye fısıldamış Boncuk. Patisini uzatmış, bir kar tanesi tam ortasına konmuş ve eriyip gitmiş. Boncuk kıkırdamış. Dilini çıkarmış, bir kar tanesi de diline konmuş. Soğukmuş, tatlı bir soğukluk.

Bir süre hep birlikte karı izlemişler. Orman yavaş yavaş beyaza bürünmüş. Ağaçların dalları sanki pamuk giymiş. Her yer öyle sessizmiş ki Boncuk kendi nefesini duyabiliyormuş.

Boncuk esnemiş. Sonra bir daha esnemiş. Gözleri ağırlaşmış.

"Anne," demiş usulca, "ben uyurken orman ne yapacak?"

"Orman da dinlenecek," demiş annesi. "Ağaçlar da bir çeşit uykuya yatar. Toprak, karın altında dinlenir. Tohumlar baharı bekler. Biz uyurken bütün orman bizimle birlikte nefes alır, yavaş ve derin."

"Ve bahar gelince?"

"Bahar gelince hepimiz uyanırız. Kuşlar döner, kurbağa yeniden şarkı söyler, sincap yuvasından çıkar. Senin de anlatacak bir hikâyen olur: İlk karı gördüğün gece."

Tavşan karın içinde zıplayarak vedalaşmış. "Bahara görüşürüz, Boncuk! Ben sana orman haberlerini saklarım!"

Boncuk gülümsemiş. Annesiyle birlikte mağaranın en iç köşesine, kuru yapraklardan yapılmış yumuşak yataklarına gitmiş. Annesinin sıcak karnına sokulmuş. Dışarıda kar usul usul yağıyormuş.

"İyi uykular, orman," diye mırıldanmış Boncuk.

Ve ilk kış uykusuna, rüyasında kar tanelerini sayarak dalmış.

Yeni kelimeler

kırağı

Soğuk sabahlarda otların ve yaprakların üstünde beliren ince, beyaz buz tabakası.

kış uykusu

Bazı hayvanların kışı yuvalarında uzun süre uyuyarak ya da çok az hareket ederek geçirmesi.

buruk

Hem biraz üzgün hem biraz mutlu olma hâli.

Masaldan sonra konuşalım

• Boncuk neden kış uykusuna yatmak istemiyordu?
• Sincap, kurbağa, kuşlar ve tavşan kışı nasıl geçiriyordu?
• Sen uyurken neleri kaçırdığını düşünüyorsun? Sabah olunca neler seni bekliyor?
• Bütün kış uyuyacak olsaydın, rüyanda neler görmek isterdin?

Masal hakkında

Bu masal masaloku için yazıldı. "Daha uyumak istemiyorum, bir şey kaçıracağım" diyen çocuklar için, uykunun bir kayıp değil dinlenme olduğunu anlatıyor. Masalda hayvanların kışı geçirme yolları basitleştirilerek anlatıldı; örneğin kahverengi ayıların kış uykusu türüne ve iklime göre değişir, bazı tavşan türleri ise kışın beyaz tüy alır.