Nasreddin Hoca: Göle Maya Çalmak (Ya Tutarsa)

Bir gün köylüler, Nasreddin Hoca'yı gölün kıyısında garip bir işle uğraşırken görürler. Hoca koca göle yoğurt mayası çalmaktadır!

Güneşli bir sabahtı. Gölün suyu ayna gibi parlıyor, kıyıdaki sazlıklarda kurbağalar vıraklıyor, ördekler suyun üstünde süzülüyordu. Hoca elinde küçük bir kap yoğurtla kıyıya geldi, cübbesinin eteklerini topladı ve suyun kenarına çömeldi.

Kıyıda birkaç balıkçı ağlarını kuruturken çamaşır yıkamaya gelen kadınlar da tokaçlarını taşlara vuruyordu. Kimse önce Hoca'ya dikkat etmedi. Hoca da kimseye aldırmadı. Yoğurt kabını yanına koydu, cebinden tahta bir kaşık çıkardı, kollarını sıvadı.

Kaşığı yoğurda daldırdı, bir kaşık yoğurdu göle döktü. Sonra bir kaşık daha... Bir kaşık daha... Her seferinde suyu kaşığıyla yavaşça karıştırıyor, tıpkı evde süte maya çalan bir ev hanımı gibi özenle çalışıyordu.

O sırada köyün yolundan iki köylü geçiyordu. Biri ötekini dürttü: "Bak hele, Hoca orada ne yapıyor?"

Yanına yaklaştılar. Hoca onları fark etmedi bile, işine dalmıştı. Köylülerden biri boğazını temizledi: "Kolay gelsin Hoca Efendi. Sabah sabah göl kenarında ne işin var?"

"Görmüyor musunuz?" dedi Hoca, başını kaldırmadan. "Göle maya çalıyorum."

Köylüler önce yanlış duyduklarını sandı. Biri kulağını Hoca'ya doğru eğdi: "Ne dedin Hoca'm? Göle mi?" Hoca bu kez başını kaldırdı, sanki dünyanın en sıradan işini yapıyormuş gibi tekrarladı: "Evet, göle. Maya çalıyorum."

Köylüler birbirlerine baktı. Biri gülmemek için dudağını ısırdı. "Maya mı? Göle mi? Neden ki?"

Bu arada balıkçılar da, çamaşır yıkayan kadınlar da merakla yaklaşmıştı. Hoca'nın çevresinde küçük bir kalabalık oluştu. Herkes bir uçsuz bucaksız göle, bir Hoca'nın elindeki minicik yoğurt kabına bakıyordu. Çocuklardan biri annesinin eteğini çekiştirip sordu: "Anne, göl yoğurt olunca içindeki balıklar ne yapacak?" Kalabalıktan kıkırdamalar yükseldi.

"Neden olacak, yoğurt olsun diye," dedi Hoca. "Düşünsenize, şu koca göl baştan başa yoğurt olsa... Bütün köye yeter, komşu köylere bile yeter. Herkes gelir kovasıyla alır götürür."

İkinci köylü artık dayanamadı, kahkahayı bastı: "Hoca Efendi, aklın nereye gitti? Hiç göl maya tutar mı? O kadar suya bir kap yoğurt ne yapsın? Boşuna uğraşıyorsun!"

Hoca kaşığı elinde tuttu, ağır ağır doğruldu. Gözlerini kısıp gölün üzerinde parlayan suya baktı. Sonra köylülere dönüp gülümsedi ve şöyle dedi:

"Biliyorum, belki tutmaz. Ama ya tutarsa?"

Köylüler bir an sustu. Ne diyeceklerini bilemediler. Hoca da onlara aldırmadan yeniden çömeldi, kaşığını yoğurda daldırdı ve bir kaşık daha göle döktü. Göl tuttu mu, tutmadı mı, bunu kimse bilmiyor. Ama köylüler o gün eve dönerken Hoca'nın "Ya tutarsa?" sözünü kendi aralarında tekrar tekrar konuşup durdular.

Yeni kelimeler

maya

Sütü yoğurda çevirmek için içine katılan az miktarda yoğurt.

maya çalmak

Mayayı süte katıp karıştırmak.

maya tutmak

Mayanın işe yarayıp sütün yoğurt olması.

sazlık

Su kenarında uzun otların bir arada bittiği yer.

Masaldan sonra konuşalım

• Hoca sence gerçekten gölün yoğurt olacağına inanıyor muydu?
• "Ya tutarsa?" sözü sana ne anlatıyor?
• Hiç başarılı olacağından emin olmadığın bir şeyi denedin mi? Ne oldu?
• Bir göl gerçekten yoğurt olsaydı köyde neler olurdu, hayal edebilir misin?

Masal hakkında

"Göle maya çalmak" Nasreddin Hoca'nın en sevilen fıkralarından biridir. Fıkradaki "Ya tutarsa!" sözü dilimize yerleşmiştir. Bu söz bazen olmayacak bir işe girişen kişilere takılmak için, bazen de küçük bir ihtimale bile umut bağlayan cesur denemeleri anlatmak için kullanılır. Bazı anlatımlarda Hoca'nın maya çaldığı gölün Akşehir Gölü olduğu söylenir.

Nasreddin Hoca'nın genellikle 13. yüzyılda yaşadığı kabul edilir; türbesi Akşehir'dedir. Hoca'nın Akşehirlilerle yaşadığı başka bir sohbet için Bilenler Bilmeyenlere Anlatsın fıkrasını okuyabilirsiniz.