Yalancı Çoban Masalı

Sıkılan küçük bir çoban, köylüleri kandırmak için bir oyun bulur. Ezop'a mal edilen bu fabl, söylenen sözün neden değerli olduğunu anlatır.

Dağların eteğinde, evleri birbirine sokulmuş küçük bir köy varmış. Köyün yukarısındaki yeşil yamaçlarda bütün köyün koyunları otlarmış. Bu koyunları güden de genç bir çoban çocukmuş.

Çobanın elinde uzun bir değnek, belinde bir kaval varmış. Koyunların her birini tanır, kimini adıyla çağırırmış: Pamuk, Benekli, Kınalı... Koyunlar da onun sesini duyunca peşinden giderlermiş.

Çoban her sabah koyunları köyden çıkarır, yamaca götürür, akşam olunca geri getirirmiş. Köylüler ona şöyle tembih etmişler: "Eğer bir gün kurt gelirse hemen bağır. Biz duyar duymaz yardıma koşarız."

Ama yamaçta günler birbirine çok benziyormuş. Koyunlar otluyor, kuşlar uçuyor, bulutlar geçiyormuş. Çoban taşların üstüne oturup çubuğuyla yere şekiller çiziyor, esneyip duruyormuş. "Ne kadar sıkıcı," demiş bir gün. "Keşke biraz heyecan olsa."

Sonra aklına bir oyun gelmiş. Ayağa fırlamış, ellerini ağzına götürüp avazı çıktığı kadar bağırmış: "Kurt geliyor! Kurt geliyor! Yetişin!"

Köyde herkes elindeki işi bırakmış. Kimi tırmığını, kimi küreğini kapmış, nefes nefese yamaca koşmuşlar. Yukarı vardıklarında ne görsünler? Koyunlar sakin sakin otluyor, çoban da gülmekten yerlere yatıyormuş.

"Kandırdım sizi!" demiş kahkahalarla. "Kurt falan yok!"

Köylüler kızgın kızgın başlarını sallamışlar. "Bu hiç doğru değil," demiş yaşlı bir kadın. "Biz seni korumak için koştuk." Sonra hep birlikte köye dönmüşler.

Birkaç gün sonra çoban yine sıkılmış. Yine aynı oyunu oynamış: "Kurt geliyor! Yardım edin!" Köylüler bu sefer de koşmuşlar. Ve yine yamaçta hiçbir kurt yokmuş. Çoban yine gülmüş. Köylüler bu kez hiçbir şey söylememiş, yalnızca sessizce dönüp gitmişler.

Bir akşamüstü, güneş dağların arkasına inerken, çalıların arasında gerçekten bir şey kıpırdamış. Gri tüyleri, sivri kulakları ve parlak gözleriyle bir kurt yavaş yavaş sürüye doğru geliyormuş.

Çobanın yüreği ağzına gelmiş. Var gücüyle bağırmış: "Kurt geliyor! Bu sefer gerçek! Ne olur yetişin!"

Köyde herkes sesi duymuş. Ama kimse yerinden kıpırdamamış. "Yine aynı oyun," demişler. "Bizi bir kez daha kandıramaz."

Kurt sürünün arasına dalınca koyunlar korkuyla meleşmiş ve dört bir yana kaçışmış. Kimi dereye doğru, kimi ormana doğru, kimi tepenin ardına koşmuş. Kurt, kaçışan koyunların ardından bir süre dolaşmış, sonra ormana geri dönmüş. Ama sürü dağılmış, koyunlar her yere savrulmuş.

Çoban köye ağlayarak inmiş. "Neden gelmediniz?" diye sormuş. Yaşlı kadın ona şefkatle ama ciddiyetle bakmış: "Çünkü yalan söyleyenin doğrusuna da inanılmaz, evladım."

O gece bütün köy fenerlerle dağa çıkıp koyunları tek tek aramış, sabaha kadar zorlukla toplamış. Çoban yorgun, utanmış ve çok üzgünmüş. Ama o günden sonra bir daha hiç yalan söylememiş.

Yeni kelimeler

yamaç

Bir dağın ya da tepenin eğimli yanı.

tembih etmek

Birine bir şeyi yapmasını ya da dikkat etmesini sıkı sıkı söylemek.

avazı çıktığı kadar

Sesinin yettiği kadar yüksek, bağıra bağıra.

güven

Birinin doğru söyleyeceğine ve sözünü tutacağına inanmak.

Masaldan sonra konuşalım

• Çoban neden "Kurt geliyor!" diye yalan söyledi?
• Köylüler üçüncü seferde neden yardıma gelmedi?
• Çoban sıkıldığında yalan söylemek yerine neler yapabilirdi?
• Sen o köyde yaşasaydın, çobanın güvenini yeniden kazanmasına nasıl yardım ederdin?

Masal hakkında

Bu fabl, Antik Yunan'da yaşadığı anlatılan masalcı Ezop'a mal edilir. Ezop'un hayatı hakkında kesin bilgi yoktur; ona dair anlatılanların çoğu sonradan yazılmış hikâyelere dayanır. Yalancı çobanın hikâyesi ise yüzyıllardır birçok dilde anlatılır ve İngilizcede "kurt geldi diye bağırmak" sözü, boş yere alarm veren kişiler için deyim olarak kullanılır.

Eski anlatımlarda kurt sürüdeki koyunları yer; burada küçük okurlar için kurdun yalnızca koyunları dağıttığı, çobanın da bu yüzden üzüldüğü daha yumuşak bir son seçtik. Türkçede "Yalancının mumu yatsıya kadar yanar" atasözü de benzer bir düşünceyi anlatır.